Hội nghị Y học cổ truyền thế giới 2026: AI hỗ trợ xem lưỡi, bắt mạch và kế thừa kinh nghiệm danh y

Tại Hội nghị Y học cổ truyền thế giới 2026 tổ chức ở Bắc Kinh ngày 17–18/10, một báo cáo về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong y học cổ truyền toàn cầu đã được công bố, cho thấy AI đang được dùng hỗ trợ thiệt chẩn, mạch chẩn, số hóa dược liệu và kế thừa kinh nghiệm của các danh y.

Hội nghị Y học cổ truyền thế giới 2026 (World Conference on Traditional Medicine 2026) diễn ra tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia Bắc Kinh ngày 17–18/10/2026, với chủ đề "Khoa học công nghệ trao quyền, phát triển dung hợp: thúc đẩy mọi người đều được tiếp cận y học cổ truyền". Theo China Daily, bên lề hội nghị, một báo cáo về ứng dụng AI trong phát triển y học cổ truyền toàn cầu đã được công bố. Báo cáo do Liên minh toàn cầu về Y học cổ truyền và tích hợp khởi xướng, Viện Thông tin Trung y dược thuộc Viện Khoa học Trung y Trung Quốc chủ trì.

Những con số chính của báo cáo (theo China Daily):

• Từ năm 2000 đến nay, thế giới đã công bố 3.030 bằng sáng chế liên quan đến AI trong y học cổ truyền; từ năm 1990 có 6.882 bài báo khoa học chất lượng cao về chủ đề này.
• Trung Quốc chiếm 80,4% số bằng sáng chế và 47% số bài báo.
• Với một số chứng, AI hỗ trợ xem lưỡi (thiệt chẩn) đạt độ chính xác 85–92%, có thể phân biệt các mô tả vốn dựa vào kinh nghiệm như "lưỡi hơi đỏ".

AI đang được dùng vào việc gì? Bà Lý Hải Yến (Li Haiyan), Viện trưởng Viện Thông tin Trung y dược, cho biết AI hỗ trợ khám lưỡi, mạch, sắc mặt và hỗ trợ chẩn đoán. Một số mô hình "bản sao số" được huấn luyện từ kinh nghiệm lâm sàng, tư duy biện chứng và bệnh án điển hình của các danh y đã được thí điểm tại bệnh viện Trung y cấp huyện, nhằm đưa nguồn chuyên môn chất lượng đến gần người dân hơn. AI cũng được dùng để số hóa điều tra, định danh, trồng trọt và truy xuất nguồn gốc dược liệu, sàng lọc hoạt chất, phân tích cơ chế thuốc, và hệ thống hóa các sách y văn cổ.

Một ví dụ được nêu là nghiên cứu dùng hình ảnh in vivo có hỗ trợ học sâu để quan sát biến đổi tế bào miễn dịch trên chuột sau điện châm, theo GS. Trần Kiến Tân (Chen Jianxin), Đại học Trung y dược Bắc Kinh. Báo cáo cũng giới thiệu ứng dụng AI trong y học cổ truyền Hàn Quốc và thiết bị chẩn đoán thông minh cho y học Ayurveda của Ấn Độ.

Ở cấp bệnh viện: Theo trang tin của Bệnh viện Quảng An Môn (Viện Khoa học Trung y Trung Quốc), mô hình AI "Quảng y – Kỳ trí" của bệnh viện được triển khai nội bộ, hỗ trợ phân luồng, hỏi bệnh trước khám, gợi ý bệnh án và phương thuốc để bác sĩ tham khảo; bệnh viện cho biết hơn 300 bác sĩ sử dụng hằng ngày và thời gian viết bệnh án giảm trung bình 75%.

Những thách thức còn lại: GS. Trần Kiến Tân lưu ý năng lực số không đồng đều giữa các nước đang ảnh hưởng tới việc ứng dụng AI. Cần tích lũy bộ dữ liệu chất lượng cao, giải quyết khác biệt ngôn ngữ giữa các nước và giữa cổ văn với hiện đại, giải thích rõ hơn cơ chế y học, và xây dựng quy định giám sát thống nhất cho y học cổ truyền có AI hỗ trợ.

Liên hệ Việt Nam: Quyết định 1976/QĐ-TTg ngày 13/10/2026 về Chiến lược quốc gia phát triển YHCT đến 2030, tầm nhìn 2045 cũng đặt nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về YHCT và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong nghiên cứu y dược cổ truyền (Báo Sức khỏe & Đời sống, 16/10/2026). Các chuyên gia trong nước cũng nhấn mạnh AI chỉ là công cụ hỗ trợ; chẩn đoán và quyết định điều trị vẫn thuộc trách nhiệm của thầy thuốc.

Nguồn tham khảo

• China Daily, "AI expands access to traditional medicine", Wang Xiaoyu, 19/10/2026: https://govt.chinadaily.com.cn/s/202610/19/WS6ad71460498e368550340d3e/ai-expands-access-to-traditional-medicine.html
• Bệnh viện Quảng An Môn, Viện Khoa học Trung y Trung Quốc (tiếng Trung): https://www.gamyy.cn/gzb/news/big/118060.html
• Báo Sức khỏe & Đời sống, "Đẩy mạnh công nghệ, chuyển đổi số, hiện đại hóa y học cổ truyền Việt Nam", 16/10/2026: https://suckhoedoisong.vn/day-manh-cong-nghe-chuyen-doi-so-hien-dai-hoa-y-hoc-co-truyen-viet-nam-169261014212612421.htm