Lá vông nem – vị thuốc nam an thần quen thuộc và 4 cách phối hợp hỗ trợ giấc ngủ

Khó ngủ, ngủ không sâu, hay trằn trọc là than phiền thường gặp khi thời tiết chuyển mùa. Trong kho tàng thuốc nam, lá vông nem là vị thuốc an thần quen thuộc, thường được phối hợp với lạc tiên, tâm sen, táo nhân, bình vôi. Dưới đây là 4 cách dùng được Báo Sức khỏe & Đời sống (Bộ Y tế) giới thiệu ngày 27/10/2026.

Theo y học cổ truyền, mất ngủ thuộc các chứng "Thất miên", "Bất mị", "Bất đắc miên". Nguyên nhân khá đa dạng: suy nghĩ, lo lắng, mệt mỏi quá độ, âm hư hỏa vượng, đàm nhiệt, hoặc sự mất điều hòa của các tạng Tâm, Tỳ, Can, Thận. Vì vậy, cùng là mất ngủ nhưng mỗi người cần một hướng điều trị khác nhau.

Lá vông nem (Erythrina variegata L.) từ lâu được nhân dân ta dùng làm thuốc an thần: lá bánh tẻ luộc hoặc nấu canh ăn, hãm trà, làm siro để hỗ trợ khi mất ngủ, nhức đầu, chóng mặt. Theo Báo Sức khỏe & Đời sống, trong hướng dẫn điều trị mất ngủ không thực tổn được Bộ Y tế ban hành năm 2025, lá vông nem có mặt trong nghiệm phương "Bổ tâm tỳ an thần hoàn" dành cho thể Tâm Tỳ lưỡng hư.

1. Lá vông nem, lạc tiên, tâm sen, lá dâu tằm – phù hợp người mất ngủ, hay trằn trọc, bứt rứt, nóng trong.

• Hãm trà: lá vông nem 13g, lạc tiên 15g, lá dâu tằm 10g, tâm sen 2g; hãm với nước sôi, uống rải rác trong ngày, trước khi đi ngủ.
• Sắc uống: lá vông nem 30g, lạc tiên 50g, lá dâu tằm 10g, tâm sen 2g; đun với 700ml nước, sắc còn khoảng 200ml, chia 2 lần uống trong ngày.

2. Lá vông nem, táo nhân sao đen, tâm sen sao, hoa nhài – dưỡng tâm, an thần, giảm lo âu, hồi hộp.

• Lá vông nem 16g, táo nhân sao đen 10g, tâm sen sao 5g, 2–3 bông hoa nhài tươi. Hãm lá vông, táo nhân, tâm sen với 1.000ml nước sôi trong bình kín, thả hoa nhài vào lấy hương, uống thay trà.

3. Lá vông nem, củ bình vôi, hạt sen, long nhãn, táo nhân – bổ tâm tỳ, an thần; theo nguồn, thích hợp người trung niên mất ngủ kéo dài, hay quên, suy nhược.

• Lá vông nem 12g, củ bình vôi 8g, hạt sen 10g, long nhãn 10g, táo nhân sao 10g. Sắc uống, chia 2 lần trong ngày, trước khi đi ngủ.

4. Dùng độc vị – lá vông nem phơi khô tái, thái nhỏ, đun sôi hoặc hãm như trà, uống trước khi ngủ.

Ai phù hợp: Người mất ngủ chức năng (không do bệnh thực thể), được thầy thuốc YHCT xác định thể bệnh phù hợp với từng bài.

Lưu ý và chống chỉ định:

• Không dùng lá vông nem tươi quá liều; nên dùng lá phơi khô tái hoặc sao khô. Dùng nhiều lá tươi có thể gây cảm giác sụp mi hoặc mỏi cơ nhẹ (theo nguồn).
• Tâm sen nên sao vàng để bớt tính lạnh.
• Người thể trạng hư hàn (sợ lạnh, hay tiêu chảy, tay chân lạnh) cần hỏi ý kiến bác sĩ YHCT trước khi dùng các bài có vị đắng lạnh.
• Củ bình vôi chứa alcaloid tác động lên thần kinh (L-tetrahydropalmatin – rotundin); không tự tăng liều, không dùng kéo dài, và người đang dùng thuốc an thần, thuốc ngủ hoặc thuốc tác động thần kinh trung ương phải hỏi bác sĩ, dược sĩ trước.
• Phụ nữ có thai, cho con bú, trẻ em, người cao tuổi có nhiều bệnh nền cần thầy thuốc chỉ định riêng.
• Mất ngủ kéo dài, kèm lo âu, trầm cảm, đau đầu, ngáy to, ngừng thở khi ngủ… cần đi khám để tìm nguyên nhân.

Khuyến cáo: Bài viết chỉ mang tính tham khảo. Cần được bác sĩ y học cổ truyền hoặc lương y thăm khám, xác định thể bệnh và chỉ định liều dùng trước khi sử dụng.

Nguồn tham khảo

• Báo Sức khỏe & Đời sống, "4 bài thuốc từ lá vông nem chữa mất ngủ", DS. Nguyễn Thị Hồng, 27/10/2026: https://suckhoedoisong.vn/4-bai-thuoc-tu-la-vong-nem-chua-mat-ngu-169261026205227838.htm
• Báo Sức khỏe & Đời sống, "5 cây thuốc nam tiêu biểu chữa mất ngủ", 09/10/2026 (thông tin về bình vôi, hướng dẫn mất ngủ không thực tổn của Bộ Y tế 2025): https://suckhoedoisong.vn/5-cay-thuoc-nam-tieu-bieu-chua-mat-ngu-169261008120133793.htm